Udało się! Przeżyły! Wojna skończona!

Urszula Ziober, Spódniczka ze starej podszewki

Spódniczka ze starej podszewki to kolejna powieść utkana ze wspomnień. Wspomnień trudnych i bolesnych – wywózka w głąb ZSRR i wojenna zawierucha.

Tym razem swoją historię opowiada Janina Janowicz. Opowiada ją swojej wnuczce, która później wszystko zbiera w spójną całość i to, co wypowiedziane przelewa na papier.

Janina Janowicz (z domu Nietupska) mieszka wraz ze swoimi rodzicami i młodszą siostrą w pięknym domu w poznańskich Winogradach. Życie płynie im beztrosko. Nic nie zapowiadało tragedii.

Ojciec naszej bohaterki był wojskowym i nie miał złudzeń, że wojna wybuchnie tuż, tuż. Przezornie wysyła swoją żonę wraz z córeczkami do swojego brata do Białegostoku. Aby jak najdalej od Niemców. Nie miał żadnych wątpliwości, że do Poznania niemieccy żołnierze dotrą bardzo szybko. A Białystok jest tak daleko … Gdy sytuacja będzie beznadziejna jego rodzina zyska cenny czas na dalsze działania. Aby jak najdalej od frontu, oby jak najdalej od spadających bomb, oby jak najdalej od śmierci …

Nie wiedział wtedy, że pobyt w Białymstoku wcale nie jest taki bezpieczny. Nie wiedział, że 17 września ZSRR wypowie wojnę Polsce i zaatakuje jej terytorium. Nie wiedział, że nie ma bezpiecznego miejsca. Nie wiedział, że Rosjanie zaczną masowo wywozić Polaków w głąb ZSRR. A tam ….

A tam, albo trafiali do sowchozów czy kołchozów, albo do łagru, albo do wiosek i wioseczek, gdzie pozornie pozostawieni byli sami sobie. Trafiali w najróżniejsze miejsca. Rodzina Nietupskich została wywieziona do Kazachstanu. Wyniszczająca podróż i pierwsze miesiące ich pobytu na zesłaniu to selekcja, kto ile może wytrzymać. Ich życie ograniczało się teraz jedynie do zdobycia pożywienia, znalezieniu dachu nad głową, przeżycia kolejnego dnia, tygodnia, miesiąca. W końcu zapalił się w nich mały płomyk nadziei. Amnestia! Po jej ogłoszeniu oszałamiająca ilość rodaków wykorzystuje oczywiście tę możliwość i za wszelką cenę podąża do punktów zbornych. Ale nie rodzina Janki. Argumentacja Reginy (matki Janki) jest dość rozsądna. Do tego dochodzi nadzieja, że Julian wciąż żyje i na pewno po ogłoszeniu amnestii będzie poszukiwał jej i dziewczynek. Nie może teraz pędzić w nieznane w poszukiwanie punktów zbornych.

W pewnym momencie pojawia się pytanie czy może być jeszcze gorzej? Okazało się, że niestety może. Regina odmówiła przyjęcia obywatelska białoruskiego. Nie wyraziła swojej chęci, aby tereny należące niegdyś do Polski po wojnie zostały przyłączone do Republiki Białoruskiej, która oczywiście jest jedną z republik Związku Radzieckiego. Z jednej strony Regina doskonale wiedziała, że za nic w świecie nie może zrezygnować z polskiego obywatelstwa. Gdyby to zrobiła nigdy, przenigdy nie wydostałyby się z tego przeklętego kraju. Nawet jeśli ceną za to będzie wyrok i zsyłka do łagru. Z drugiej strony doskonale zdawała sobie sprawę, że tym samym pozostawia córki bez żadnej opieki. Po czasie okazało się, że to była słuszna decyzja Reginy. Gdyby wtedy podpisała dokument, w którym zrzeka się polskiego obywatelstwa po zakończeniu wojny nie miałaby najmniejszych szans wyjazdu do Polski. Ani ona, ani jej córki.

W momencie, kiedy Regina została wywieziona do łagru dziewczyny zostały zupełnie same. A przecież były wtedy jeszcze dziećmi. Jednak Janka nie poddała się. Zaopiekowała się młodszą siostrą i … chyba pogodziła się z myślą, że zostaną tu już na zawsze. Dom na Winogradach wydawał się jedynie snem, który nigdy się nie ziści.

Udało się! Regina wróciła z łagru! Udało się! Przeżyły! Wojna skończona! Teraz najważniejsze to powrót do Polski! A w Polsce …

A w Polsce nie ma już tego świata, który znały przed wojną. Wszystko jest nie tak, jak miało być. Ale dziewczyny zahartowane długimi latami trudnych warunków życia na zsyłce nie poddały się. Ich silny charakter, upór i nadzieja w przyszłość pozwoliły im poukładać wszystko od nowa w warunkach, które zastały, a na które nie miały wpływu.