ta książka daje czytelnikowi znacznie więcej

Maja Wolny, Księgobójca

Deszczowy Amsterdam. Na jednej z klimatycznych uliczek znajduje się mała księgarnia – Scripta. Jej właścicielem jest Wiktor Krzesim. Ponad siedemdziesięcioletni Polak, który był zmuszony do powojennej emigracji. Mimo tego, że nie był w stanie żyć w Polsce Ludowej za Ojczyzną strasznie tęsknił. Może właśnie dlatego prowadził księgarnię dość specyficzną, bo dedykowaną tylko nielicznym. Obsesyjna miłość i przeogromny szacunek do książek oraz nostalgia za Polską sprawiły, że Wiktor swoim klientom oferował wyłącznie klasyków i pisarzy z Europy Środkowo-Wschodniej. To były specjalnie wyselekcjonowane książki dla takich koneserów jak i on. Nie był w stanie znieść myśli, że jego książki, o które tak dba i które są całym jego życiem trafią w nieodpowiednie ręce. Cóż z tego, że księgarnia nie przynosi zysków. Nie o pieniądze przecież chodzi.

Jedyną wyczekiwaną przez Wiktora klientką jest Marianna. Młodsza od niego Polka żydowskiego pochodzenia, która tak jak i on została skazana na emigrację. Gdy w 1968 roku w Polsce szalała nagonka na obywateli żydowskiego pochodzenia rodzice Marianny zdecydowali się na wyjazd z Polski. To też był wyjazd w jedną stronę.

Tym sposobem drogi Wiktora i Marianny skrzyżowały się w Amsterdamie. Marianna to wieloletnia platoniczna miłość Wiktora. Przez wielu postrzegany był jako dziwak, ale Marianna potrafiła dostrzec w nim kogoś więcej. Oczywiście do głowy jej nie przyszło jak bardzo jej wizyty w księgarni są przez Wiktora wyczekiwane, z jakim skupieniem nasłuchuje jej kroków… Dla niej to miły starszy pan. Dżentelmen jakich już się nie spotyka. Dziwny? Skądże! Nieszkodliwy i trochę za bardzo nieśmiały staruszek.

To dwoje głównych bohaterów, których historię autorka stopniowo opowiada czytelnikom. Retrospekcje powolutku odsłaniają cały obraz, by w końcu wszystko stało się jasne. Samotne życie Wiktora, który potrafił poświęcić się w imię miłości, choćby platonicznej. Jednak ta jego troska o Mariannę miało w sobie coś z paranoi. A Marianna? Jej życie to pasmo mocnych doświadczeń. Czasem skrajnie różnych. Naprawdę mogła powiedzieć o sobie, że w życiu doświadczyła wszystkiego. I wielkiej namiętności, i wielkich uniesień, i wielkiej tragedii, i wielkiego bólu i wielkiego rozczarowania. A to wszystko za sprawą jednego człowieka, Jana Visser’a.

Powieść zaczyna się właśnie od niego. Jan Visser jest martwy! Lekarz stwierdził zawał serca, co ze względu na wiek nie powinno dziwić, ale… Eva Paelinck zaczęła drążyć sprawę. Śledztwo było mozolne, a Eva szybko potrzebowała sukcesu. Z pomocą, choć nieświadomie, przyszedł księgarz. Ale Evie coś nie pasowało…

Księgobójca to nie jest typowy kryminał, choć trupy są. Aż dwa. Jest policjantka i jest śledztwo. Jest podejrzany i są świadkowie. Ale ta książka daje czytelnikowi znacznie więcej. Nietuzinkowi bohaterowie z bogatą przeszłością, osobliwymi marzeniami i pomysłami na życie. Nawet wtedy, gdy są już po sześćdziesiątce są kreatywni i odważni. Bo czy ich pomysł wspólnego zamieszkania i troszczenia się o siebie nawzajem nie był rewelacyjny?

Do tego wszystkiego pięknie opisany Amsterdam. Autorka mistrzowsko oddała klimat tego miasta. Aż chce się tam być i spacerować uliczkami czy też pędzić na rowerze nawet w deszczowy dzień.

Chciałam zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt. Ta powieść ujęła mnie nie tylko opisaną w niej historią, ale także tym, jak została napisana. Te pięknie zbudowane zdania chce się czytać bezustannie. Są tak bardzo nasycone obrazami i emocjami... Niewątpliwe potrzeba talentu, aby właśnie tak operować słowem.