Animizm Dersu dostarczał Arsenjewowi licznych, ciekawych obserwacji.

Władimir K. Arsenjew, W Ussuryjskim Kraju

Barwnie opisana relacja z ekspedycji po Ussyryjskim Kraju, której z ramienia Cesarskiego Towarzystwa Geograficznego podjął się Władimir Arsenjew. Pierwsza wyprawa wyruszyła 115 lat temu! W Ussuryjskim Kraju to książka wyjątkowa z kilku względów.

Sam głównodowodzący – kapitan – jest ciekawą postacią. Tym bardziej, że kilka lat spędził na służbie wojskowej w kraju nadwiślańskim, a dokładniej w Łomży. Już wtedy odzywał się w nim duch eksploratora. Z uwagi na miejsce swojego stacjonowania organizował sobie wędrówki nad Biebrzą i Narwią. Ale marzyła mu się wyprawa na wielką skalę w odległe tereny olbrzymiego Imperium Rosyjskiego. Okazała nadarzyła się wtedy, gdy w 1900 roku Arsenjew uzyskał przeniesienie do Władywostoku. Stąd już tylko krok do Ussuryjskiego Kraju.

Podczas swojej pierwszej eskapady poznał równie wyjątkowego człowieka – Dersu Uzałę. To człowiek tajgi pochodzący z plemienia Nanajów (Goldów). Kapitan wręcz od pierwszego ich spotkania był pod wrażeniem tego człowieka i nie ukrywał swojej radości z tego, że Dersu będzie ich przewodnikiem dopóty, dopóki ich drogi będą biegły wspólnym torem. W trudnych sytuacjach nie raz będzie przywoływał w pamięci Golda z przekonaniem, że gdyby Dersu byłby przy nim powiedziałby, co należy robić. Nie raz ratował ich przecież z opresji, nie raz przewidywał niebezpieczeństwo i nie raz wykazał się wielką mądrością. Mądrością charakterystyczną dla ludzi, spędzających całe swoje życie blisko przyrody i utrzymujących się z niej. Gdy trzeba było to właśnie Dersu wydawał komendy, co trzeba robić. Nie ukrywam, że zaczytując się w relacji z podróży Arsenjewa najciekawsze są te fragmenty, w których uczestniczy Dersu.

Animizm Dersu dostarczał Arsenjewowi licznych, ciekawych obserwacji. Trafne było spostrzeżenie kapitana o tym, że Dersu cały świat traktował z ogromnym szacunkiem, bo według jego postawy wszędzie otaczali go ludzie. Nie niszczył niepotrzebnie przyrody. Nie zabijał bezmyślnie zwierząt tylko po to, aby zabić. Gdy czuł, ze wtargnął na terytorium choćby zwierzęcia, wykrzykiwał do niego, że już odchodzi. Kierował się zasadą, że tajga to przecież ogromne terytorium, na którym każdy znajdzie miejsce dla siebie.

Z kolei Arsenjew przerażony był stopniem eksploatacji i skalą zniszczenia, której dokonywali przyjezdni. Już wtedy zwracał uwagę, że przy takim zachowaniu ten kraj niedługo będzie nie do poznania. Aż boję się pomyśleć, iluż zniszczeń przez te wszystkie lata dokonali ludzie, nie dbający ani odrobinę o przyrodę.

Książka to opisy nie tylko przepięknej przyrody czy spotykanych po drodze ludzi, ale także szalenie interesująca relacja, jak wyglądała sama ekspedycja i wszystko, co się na nią składało: skład ekipy, jej wyposażenie, obozowiska, obowiązki, badania.

Pomijając wartościową treść chciałabym również zwrócić uwagę na wydanie tej książki. Dobry jakościowo papier, liczne zdjęcia zarówno te historyczne z wypraw Arsenjewa, jak i te przedstawiające ussuryjską przyrodę, brak literówek sprawiają, że książkę czyta się przyjemniej.