Dla jednego to tylko trzy dni, dla drugiego aż trzy dni.

Jarosław Iwaszkiewicz, Kościół w Skaryszewie

Gdy dzień już chylił się ku końcowi, a ostatnie promienie słońca padały na rzeźbę Chrystusa Frasobliwego do konfesjonału podszedł młody chłopiec. Poprosił wikarego o spowiedź, ale nietypową, bo z grzechu, który dopiero popełni… Właściwie Ryś czy otrzyma rozgrzeszenie czy nie i tak wykona wyrok. Rozkaz to rozkaz. Dręczy go pytanie, czy to ciężki grzech… Do tego młody wikary wzbudził w nim dodatkowe wątpliwości. Skąd pewność czy stelmach Alojzy jest winny? Przecież fakt, że jako jedyny zajął pożydowski dom jeszcze o niczym nie świadczy. Przecież to trzeba sprawdzić i tego podjął się wikary.

Ksiądz Konrad czasu ma niewiele, bo Ryś na wykonanie wyroku ma trzy dni. Dla jednego to tylko trzy dni, dla drugiego aż trzy dni. Niczego nieświadomy Alojz nie okazał się ani zbyt rozmowny, ani zbyt gościnny, co nie ułatwiło wikaremu zadania. I gdy wikary już odchodził z jego domu na podwórko wpadła dziewczynka, żydowska dziewczynka... W czasach okupacji niemieckiej udzielanie pomocy Żydom było niezwykle ryzykowne. Za to groziła kara śmierci.

Wtedy wikary zrozumiał, jak bardzo mylił się ten, który wyrok na Alojza wydał. Prawda była zupełnie inna. Alojz nie wydawał Żydów Niemcom, on ich ukrywał i troszczył się o nich. Co było jego motywem do działania? Pieniądze? To już wikarego nie interesuje. Uczepił się myśli, że skazany został niewinnie. I pytanie jak zapobiec śmierci dobrego człowieka?

Wikary postanawia wykonać wyrok za Rysia. Tłumaczy młodemu partyzantowi, że nie chce ocalić Alojza, tylko właśnie jego. Bo on nigdy nie zmyje niewinnie przelanej krwi ze swoich rąk. Ten grzech pozostanie z nim na całą wieczność.

Opowiadanie jest mroczne, pełne melancholii i rozterek. Każdy z bohaterów musi podjąć dramatyczną decyzję. Każdy z nich musi ponieść odpowiedzialność za decyzję swoją lub narzuconą z góry przez innych. Największy dylemat moralny drąży duszę młodego wikarego. Chcąc ocalić jednego będzie musiał pozbawić życia drugiego. I skazać siebie na wieczne potępienie za popełnienie tak ciężkiego grzechu…

Kościół w Skaryszewie został zekranizowany w 1982 roku przez Stanisława Różewicza. Ekranizacja zatytułowana Ryś (od pseudonimu młodego partyzanta) to wierne odzwierciedlenie opowiadania. Ten sam mroczny klimat. Ta nostalgia i ważenie w ciszy i skupieniu ważnych decyzji. Ucieleśnienie tego zła, które rozpanoszyło się wśród ludzi i rozpleniło na ziemi…